Barwy w automatyce – jakie są kolory przewodów w automatyce i elektryce?

W dziedzinie automatyki i elektryki kolory przewodów odgrywają istotną rolę w identyfikacji ich funkcji i przeznaczenia. Przyjrzyjmy się podstawowym barwom stosowanym w przewodach automatyki, obejmującym przewody ochronne, neutralne oraz te wykorzystywane w obwodach sterowania. Dodatkowo, zaprezentujemy różne typy przewodów, takie jak jednożyłowe, wielożyłowe, halogenowe i bezhalogenowe, co pomoże lepiej zrozumieć ich charakterystykę i zastosowania.

Podstawowe kolory przewodów w automatyce i ich zastosowanie

W automatyce barwy przewodów odgrywają istotną rolę, gdy chodzi o bezpieczeństwo i poprawne działanie systemów. Każda barwa jest przypisana do specjalnego rodzaju przewodu lub funkcji, co ułatwia ich identyfikację i zmniejsza ryzyko błędów podczas instalacji i konserwacji^[2].

• czerwony przewód symbolizuje stan alarmowy,
• zielony kolor oznacza, że urządzenie jest gotowe do pracy lub jest w trakcie działania,
• żółty wskazuje na stan ostrzegawczy, wymagający uwagi, ale niewymagający natychmiastowych działań,
• biały, stosowany w systemach sygnalizacji świetlnej, pełni funkcję neutralną,
• żółto-zielony jest zarezerwowany dla przewodów ochronnych PE i PEN,
• czarny kolor odnosi się do przewodów fazowych,
• brązowy kolor ma bardziej uniwersalne zastosowanie,
• niebieski ciemny identyfikuje przewody zasilania,
• niebieski jasny to przewód neutralny.

W obszarze automatyki, gdzie szybka reakcja na alarmy jest kluczowa, czerwień umożliwia natychmiastowe rozpoznanie obwodów alarmowych. System kolorystyczny ułatwia rozpoznanie funkcji przewodów w złożonych instalacjach, co jest nieodzowne dla zapewnienia bezpieczeństwa i efektywności systemów automatyki. Kolory przewodów w automatyce są kluczowe dla norm i standardów, które gwarantują spójność i bezpieczeństwo w różnorodnych aplikacjach przemysłowych.

Kolory przewodów ochronnych i neutralnych

Kolory przewodów ochronnych oraz neutralnych pełnią istotną rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa systemów elektrycznych i automatyki. Charakterystyczny żółto-zielony odcień dedykowany jest wyłącznie przewodom ochronnym PE i PEN, co podkreśla jego znaczenie w ochronie przed zagrożeniem porażeniem prądem. Z kolei jasnoniebieski przewód oznacza neutralny N, nieodzowny w obwodach niskonapięciowych prądu stałego.

Dzięki takiej kolorystyce łatwo można rozpoznać funkcje przewodów, co znacznie zmniejsza ryzyko pomyłek podczas montażu. Normy jak PN-EN 60204-1 precyzyjnie definiują zastosowanie tych barw, gwarantując spójność i bezpieczeństwo w różnych rodzajach instalacji.

Kolory przewodów w obwodach sterowania

Kolory przewodów w obwodach sterowania odgrywają kluczową rolę w automatyce, pomagając w ich identyfikacji i zwiększając bezpieczeństwo. Czerwony przewód stosuje się zarówno w obwodach prądu przemiennego, jak i stałego, będąc charakterystycznym dla przewodów sterowniczych^[5]. Pomarańczowy sygnalizuje obwody serwisowe pozostające pod napięciem, co ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa pracy^[5]. W automatyce spotyka się również przewody w kolorach czarnym, brązowym i szarym, używane w szafach elektrycznych i sterowniczych jako przewody fazowe.

🫴 Kluczowe jest przestrzeganie norm PN-EN 60204-1 dotyczących kolorystyki przewodów, co zapewnia spójność i bezpieczeństwo w instalacjach elektrycznych oraz automatyce^[5].

Rodzaje przewodów stosowanych w automatyce

W automatyce rodzaje przewodów odgrywają kluczową rolę w sprawnym funkcjonowaniu systemów sterowania i zasilania. Najczęściej spotykamy przewody zasilająco-sterujące, które nie tylko zasilają urządzenia, ale także umożliwiają ich kontrolę. Można je podzielić na:

• jednożyłowe, czyli z pojedynczym rdzeniem,
• wielożyłowe, składające się z wielu przewodów pod wspólną osłoną.

Jednożyłowe przewody cieszą się popularnością w szafach sterowniczych i przenośnych urządzeniach spawalniczych. Z kolei przewody wielożyłowe znajdują zastosowanie w bardziej skomplikowanych instalacjach, gdzie wymagane jest wiele połączeń. Warto wspomnieć o przewodach:

• halogenowych, które są bardziej odporne na działanie ognia,
• bezhalogenowych, które, mimo mniejszej odporności, są ekologiczne, ponieważ nie wydzielają toksycznych gazów podczas spalania.

Przewody sterownicze są niezbędne do przesyłania sygnałów w systemach automatyki. Muszą być odpowiednio ekranowane, aby chronić przed zakłóceniami elektromagnetycznymi. W zależności od konkretnych wymagań stosuje się również przewody do transmisji danych, które zapewniają szybki i niezawodny przesył informacji zarówno w systemach komputerowych, jak i sieciach przemysłowych.

Przewody używane w automatyce powinny spełniać normy, takie jak PN-EN 60204-1, co gwarantuje bezpieczeństwo i spójność instalacji. Właściwy dobór przewodów jest kluczowy dla niezawodności i efektywności systemów automatyki. Szeroki wybór dostępnych przewodów pozwala na ich dostosowanie do specyficznych wymagań każdej aplikacji przemysłowej.

Przewody jednożyłowe i wielożyłowe

Przewody jednożyłowe, zbudowane z pojedynczej, najczęściej miedzianej żyły, doskonale sprawdzają się w szafach sterowniczych i urządzeniach spawalniczych o przenośnym charakterze. Znajdują także zastosowanie w wiązkach kablowych dzięki swojej prostocie, co ułatwia zarówno ich montaż, jak i konserwację.

Z kolei przewody wielożyłowe, złożone z kilku przewodów jednożyłowych otoczonych wspólną izolacją, są odpowiednie do bardziej złożonych instalacji wymagających licznych połączeń. Można je montować zarówno w suchych wnętrzach, jak i pod tynkiem, co czyni je uniwersalnymi. Odznaczają się większą elastycznością i zdolnością do przewodzenia większych prądów.

🫴 Decyzja o wyborze między przewodami jednożyłowymi a wielożyłowymi powinna być uzależniona od specyficznych warunków instalacji elektrycznej oraz wymagań automatyki.

Istotne jest, aby wybrane przewody spełniały normy bezpieczeństwa, takie jak PN-EN 60204-1, co gwarantuje zarówno niezawodność, jak i bezpieczeństwo w systemach automatyzacji.

Przewody halogenowe i bezhalogenowe

Przewody halogenowe i bezhalogenowe różnią się pod względem właściwości związanych z ogniem oraz ekologią^[7]. Przewody zawierające halogeny lepiej radzą sobie z ogniem, ponieważ skuteczniej ograniczają dostęp tlenu do płomieni. Niemniej jednak, podczas spalania mogą uwalniać szkodliwe gazy, co stanowi zagrożenie zarówno dla zdrowia, jak i dla środowiska. Z drugiej strony, przewody bezhalogenowe są bardziej przyjazne ekologicznie, jako że nie emitują toksycznych substancji, choć są mniej odporne na działanie ognia.

Wybór pomiędzy tymi typami przewodów jest uzależniony od specyficznych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i ochrony środowiska w danym kontekście. W automatyce ich zastosowanie jest determinowane przez konkretne potrzeby oraz zgodność z normami bezpieczeństwa i regulacjami środowiskowymi.

---

Źródła:

• [1] https://www.jumo.pl/web/about-us/blog-pl/wires
• [2] https://gniazdka.elmar.pl/blog/kolory-kabli-elektrycznych-co-oznaczaja-n74
• [3] https://kwant.net.pl/akademia/artykuly/oznaczenia-przewodow-elektrycznych-wedlug-norm-zharmonizowanych-348
• [4] https://www.ckznr1.debica.pl/wp-content/uploads/2023/12/kolory_automatyka.pdf
• [5] https://www.fif.com.pl/pl/aktualnosci/97_kolory-przewodow-elektrycznych.html
• [6] https://ropam.com.pl/jak-odczytac-kolory-przewodow-elektrycznych-i-co-oznaczaja/
• [7] https://www.partex.pl/info/oznaczenia-przewodow-elektrycznych-co-oznaczaja-kolory-i-opisy-przewodow-elektrycznych